Werken in de tuin van het Therapeuticum: ritme, rust en herstel

Rondom huisartsenpraktijk Therapeuticum aan de Deckhuyzenstraat ligt een tuin die op het eerste gezicht misschien eenvoudig oogt, maar in de praktijk een veel grotere rol speelt dan alleen een stukje groen bij een gebouw. De tuin is door de jaren heen uitgegroeid tot een plek waar natuur, ritme en menselijke ontwikkeling samenkomen.

De tuin is een rustpunt en een plek waar je letterlijk kunt zien hoe de natuur zich door de seizoenen heen ontwikkelt. Dat ritme blijkt voor veel mensen van grote waarde. Zeker voor wie behoefte heeft aan structuur, herstel of simpelweg een gezonde manier om bezig te zijn.

De kracht van de tuin zit dus niet alleen in wat er groeit; het zit vooral in wat er gebeurt met de mensen die er werken.

Van onderhoud naar mensgericht werken
De tuin zelf bestaat al zeker zo’n twintig jaar, al weet niemand precies hoe lang. Ooit werd hij onderhouden door drie oudere dames die eens in de twee weken langskwamen. Praktisch onderhoud, zonder verdere betrokkenheid van patiënten. Dat veranderde toen Kees werd gevraagd om met patiënten in de tuin te gaan werken. Hij stelde meteen een voorwaarde: tweewekelijks werken heeft geen zin als je mensen ritme wilt geven. Dat moest wekelijks worden. Wat begon als een praktische aanpassing, groeide in ongeveer zes à zeven jaar uit tot het huidige tuinproject.

Geen therapie… en toch ook weer wel
Formeel is het geen therapie. Althans, zo benoemt Kees het zelf. “De therapeut is de natuur. Sarah is de therapeut. Ik ben de tuinman.”

Maar wie beter kijkt, ziet dat het onderscheid minder zwart-wit is.

Kees werkt met patiënten, ziet gedrag, herkent patronen en grijpt soms in. Niet vanuit een behandelprotocol, maar vanuit ervaring en intuïtie. Sarah, praktijkondersteuner GGZ, vult dat aan met gesprekken en begeleiding waar nodig. 

Die combinatie werkt verrassend goed.

Tijdens het wieden, snoeien of planten ontstaan gesprekken vanzelf. Voor veel mensen verlaagt het praktisch bezig zijn, de drempel om te praten enorm. 

Ontwikkeling zonder dat je het doorhebt
Wat er in de tuin gebeurt, is vaak subtiel en juist daardoor krachtig.

Kees: ‘Mensen ontdekken vaardigheden waarvan ze niet wisten dat ze die hadden. Zoals iemand die uitgroeit tot een uitzonderlijk goede snoeier, meestersnoeier, simpelweg omdat hij gevoel blijkt te hebben voor vorm en structuur. Of mensen die echt leren kijken’.

Kees begint vaak met iets ogenschijnlijk eenvoudigs: stilstaan en waarnemen. Zonder direct te interpreteren. Dat klinkt simpel, maar is het niet.
‘We interpreteren altijd meteen. En om dat uit te stellen is echt de kunst.’ Die vaardigheid sijpelt door naar het dagelijks leven. Mensen merken dat ze ook buiten de tuin anders gaan kijken; in de stad, in de natuur, in hun eigen leven.

Werken met een rugzakje
De mensen die in de tuin werken, komen niet zonder reden. Iedereen brengt zijn eigen verhaal mee. Kees noemt het nuchter: een rugzakje. Daar wordt niet zwaar over gedaan, maar het wordt ook niet genegeerd. Activiteiten worden, waar mogelijk, afgestemd op wat iemand nodig heeft. Soms fysiek, soms mentaal. 

Sarah sluit daar op haar manier bij aan. Zij spreekt sommige deelnemers regelmatig, soms eens in de zes weken, soms vaker. En steeds vaker gebeurt dat gewoon in de tuin. Voor de één is die open setting prettig en ontspannend. Voor de ander juist spannend en dat is prima.

Meer dan alleen werken
De tuin is niet alleen een werkplek. Het is ook een sociale omgeving. Mensen leren elkaar kennen, spreken soms ook buiten de tuin af. Er ontstaat verbinding, zonder dat dat het expliciete doel is.

En het stopt niet in de winter. Ook dan gaat het door. Soms buiten, soms binnen. Dan wordt er geschilderd met verf van planten, gewerkt aan een eenvoudige huisapotheek of zijn er creatieve sessies. Want, zoals Kees het zegt: “Er is altijd wat te doen in een tuin. Zelfs als de grond bevroren is.”

Sarah:’Tenzij het heel hard regent. Dan doen we ook wel eens dingen binnen, een creatieve sessie, of Kees vertelt dan wat meer over een bepaalt onderwerp.’

Een plek die blijft
Elke woensdagochtend tussen 10 en 13 uur is de tuin open. Kees en Sarah zijn er dan om samen met deelnemers aan de slag te gaan.

Soms is het gewoon werken. Soms ontstaat er een gesprek. Soms gebeurt er iets wat niemand had gepland, maar precies op het juiste moment komt.
Je bent van harte uitgenodigd om een keer te komen kijken en mee te werken.

Foto: Lucas Keijning

Op de afbeelding staan: 
Links: Erik de tuinman, Midden Sarah, poh, en B, vrijwilliger.